سید محمد تدین بیرجندی (۱۲۶۰ - ۱۳۳۰) در بیرجند زاده شد. وی رئیس و استاد برجسته ادبیات عرب دانشگاه تهران و از جمله شخصیت های برجسته و مهم سیاسی، علمی دوران قاجار و پهلوی است که نقش اصلی را در انقراض سلسله قاجار و آغاز دوران پهلوی داشت، به طوریکه از وی به عنوان بنیانگذار سلطنت پهلوی نام برده می شود.

وی در دوران مشروطه جزو مجاهدینی بود که در زمان به توپ بسته شدن مجلس شورای ملی، توسط محمدعلی شاه ، به طور مسلحانه از مجلس دفاع می نمودند. تدین پس از خلع محمدعلی شاه قاجار از قدرت، به حزب دموکرات پیوست و رهبری حزب را به عهده گرفت. این حزب که بعدها به حزب تجدد تغییر نام داد، در انتخابات پنجم مجلس شورای ملی شرکت نمود و سیدمحمد تدین به عنوان نماینده بیرجند به مجلس راه یافت. وی که عالم برجسته ای در زمینه فلسفه، کلام و ادبیات عرب بود، از جمله نمایندگان روحانی مجلس شورای ملی بود که لباس روحانیت را کنار گذاشتند.

تدين که از هواداران رضا پهلوی بود پس از اینکه نایب رئیس مجلس شورای ملی گردید، در تاریخ ۹ آبان ۱۳۰۴، لایحه ای را به مجلس ارائه نمود که بر مبنای آن خاندان قاجار از سلطنت خلع گردیده و رضاخان سردار سپه به ریاست حکومت موقت می رسید. با تصویب این لایحه توسط نمایندگان، حکومت دویست ساله سلسله قاجار بر ایران به پایان رسید.

سیدمحمد تدین پس از این واقعه به ریاست مجلس شورای ملی رسید. در سال ۱۳۰۵ در کابینه مستوفی الممالک ، وزیر معارف گردید.تدین در اواخر حکومت رضاشاه در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران ، به تدریس مشغول شد. وی همچنین در این دوران مدتی نیز وزیر خوارو بار بود.

تدین در سال ۱۳۲۰ در کاخ دادگستری تهران، به اتهام دخالت در انتخابات و سواستفاده از خواربار محاکمه گردید که محاکمه وی ار مهمترین محاکمات تاریخ دادگستری است.

تدين که استاد ادبیات عرب دانشگاه تازه التاسیس تهران بود، در ۱۳ آذر ۱۳۲۰، به عنوان چهارمین رئیس دانشگاه تهران ، منصوب گردید.وی در سال ۱۳۲۱ در کابینه سعید سهیلی ، وزیر مشاور شد.

سيدمحمد تدين، همچنین از اعضای اولیه و پیوسته فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی بود که در سال ۱۳۱۴ تشکیل شد.
سید محمد تدین سرانجام در سال ۱۳۳۰ خورشیدی و در سن ۷۰ سالگی در تهران درگذشت.

نوشته شده توسط احمد توفیقی نیا در پنجشنبه 1387/04/06 | موضوع: شرح حال مشاهیر بیرجند